Over de Germaanse offerplaats in Overijssel

Een tijdje geleden kwam ik erachter dat een stel archeologen en boswachters een Saksische offerplaats hadden gevonden in het Springendal, een prachtig stuk bebost gebied in Twente dat grenst aan Duitse deelstaat Nedersaksen.

Uiteraard heeft dat mijn interesse gewekt! Het is namelijk niet vaak dat we fysieke stukken erfgoed van ons Germaans verleden zomaar uit de grond graven. De opgraving bestond uit een aantal munten, vermoedelijk van Frankische komaf, alsmede stukjes edelmetaal van verschillend formaat.

Deze waren in de grond gevonden en bodemonderzoek heeft uitgewezen dat deze schatten waren begraven voor houten palen. Die houten palen worden geacht representaties te zijn geweest naar de Germaanse Goden.

Hieronder deel ik eventjes het filmpje van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed die hierover gaat:

Mijn reis door het Saksenland

Met deze kennis in het achterhoofd begon ik dus vol enthousiasme mijn reis door het Saksische taalgebied. In mijn geval was dat van Salland tot in Twente – met een stukje Nedersaksen voor de goede orde. Het was een prachtige rit tussen de kleine dorpjes en mooie wouden en weiden van dit gebied.

Het voelde aan alsof de tijd in dit gebied langzamer gaat dan in andere delen van Nederland. Alsof de echo’s van het verleden immer nog gehoord mogen worden door zij die ervoor open willen staan. Met mijn reis naar dit gebied wilde ik mijzelf open zetten voor de realiteiten van mijn Saksische voorouders.

Echo’s van onze Saksische voorouders kunnen natuurlijk het beste worden gehoord wanneer we een beeld hebben van wie ze waren! Dus, kort-en-bondig, even een geschiedenislesje:

Wie waren de Saksen?

De benaming van “De Saksen” – of Saxones – komen in verschillende bronnen voor. Volgens Romeinse auteurs kwam de Saksen vanuit het Noord-Duitse gebied, wat we heden ten dage grofweg kunnen aanduiden met de Deelstaten Sleeswijk-Holstein en – natuurlijk – Nedersaksen!

De Romeinen zagen ze vooral als een soort “oer-Vikingen”, omdat ze in het begin van de opgetekende geschiedenis de kuststreken van Gallië & Brittanië afstroopten, grofweg het huidige Verenigd-Koninkrijk en Frankrijk.

Later in de middeleeuwen breidde deze Saksen hun gebied uit door andere stammen in hun stammenverbond te betrekken. Het is onduidelijk in hoeverre dit verging, maar het is niet gek om een mengeling van vredige eenwording en geweldadige verovering voor te stellen.

Daarna kwamen de Saksen in sterk en moedig verzet tegen de gedwongen kerstening door de Frankische troepen. Daarbij werden zij ook gesteund door de Denen, wat enige verbondenheid met het Scandinavische gebied doet veronderstellen. Spijtig genoeg hebben de Saksen die strijd uiteindelijk moeten opgeven en werden ze daarna ingewijd in het Rijk van Karel de Grote.

Hun nalatenschap dringt echter nog sterk door in de hedendaagse Nederlandse, Duitse en Deense culturen. Zie bijvoorbeeld deze taalkaart van het Saksiche taalgebied:

Hieruit kan men opmaken dat het Saksiche taalgebied tot de heden ten tage nog steeds bestaat. Vele lokal dialecten zijn dan ook niet Nederlands, maar Nedersaksisch.

Daar mogen we best trots op zijn!

Tussen de wouden en weiden naar Wodan

Nadat ik mijn reis door het Saksiche gebied had afgerond kwam ik in een bebost gebied terecht. Het was een rollend landschap met kleine stukjes bos wat afwisselde met stukjes open veld. Tussen deze natuurlijke gebiedjes in bevonden zich kleine dorpjes met die typische Twentse architectuur.

Idyllischer kan bijna niet, zo dacht ik zelf!

Nadat ik mijn auto had geparkeerd op een lokale parkeerplaats merkte ik dat ik niet de enige was die dag. Het was immers een hele mooie paas-zondag en veel mensen waren lekker aan het wandelen en er waren wat kinderen aan het spelen.

De bossen zelf voelden dan ook heel “opgewekt”, echt alsof Ostara haar lente-liefde over de heuvels en dalen van het Twentse landschap liefelijk had neergelegd.

Gelukkig hoefde ik niet ver te lopen om te vinden wat ik zocht.

Niet ver daar vandaan is namelijk de offerplaats gevonden en deze is gemarkeerd door een belangrijk kunstwerk wat gemaakt is door boswachter Albert Broekman. Het betreft een eenvoudig houten beeld wat aan beide kanten geflankeerd wordt door houten palen.

Met deze betrekkelijke eenvoud krijgen wij een uniek inzicht in het Germaanse verleden van onze Saksiche voorouders. Het is niet gek in te denken dat de beelden die onze voorouders ter ere van onze Goden maakten er niet heel veel anders uitzagen.

Offerrituelen werden vaak gedaan aan de voet van dit soort beelden. Het beeld fungeerde, als het ware, als een soort verbindingspunt tussen onze voorouders en onze Goden. Het was een soort focuspunt waarbij onze voorouders konden bidden in dank voor het afgelopen jaar en konden bidden voor zegeningen voor het komende jaar.

Gezien bidden communicatie is tussen de mensheid en een Godheid, worden deze beelden vaak met een mensenlijk gezicht gemaakt. Het helpt met de verbinding voor ons mensen als de persoon met wie wij converseren een mensenlijk gezicht heeft.

Niet enkel een eenvoudig kunstwerk werd daar vergaard, maar ook een interessant informatie bord wat extra informatie gaf is daar geplaatst met een stukje Heidense geschiedenis van Nederland.

Nimmer vergeten voorouders

Gezien het een mooie dag was besloot ik door te wandelen in de bossen en tussen de weiden van het gebied. Er hing een atmosfeer van vrolijkheid in de gebieden en ik zag vele kleine vogels rond mij heen vliegen. Er hing lente in de lucht, dat is wat duidelijk was!

Toen ik uiteindelijk wat dieper in een bos was kwam ik daar toch tot mijn verbazing een bult in het landschap tegen! Ik liep erop af en het leek naar mijn mening toch echt op een grafheuvel, hoewel deze helaas niet was gemarkeerd als zodanig.

Dit soort grafheuvels komen erg vaak in Nederland voor en was voor een lange tijd een begraafgebruik van onze voorouders. Het is mij niet duidelijk of de grafheuvel in kwestie Saksisch, anders-Germaans of wellicht voor-Germaans was, maar misschien komt er ooit onderzoek naar die de informatie van dit prachtige monument kan verschaffen.

Hoe dan ook, was het een prachtige plek om te mogen aanschouwen:

Sporen van Moderne Heidenen

Nadat ik mijn boswandeling had afgerond ben ik terug gegaan naar de Saksische offerplaats. Ik wilde graag de afgegraven grond bekijken om daar te staan waar mijn voorouders ook hebben gestaan. Op deze manier verbinden met hen was een mooie beleving.

Toen ik de afgegraven grond in ging kwam ik daar echter een heel bijzonder eenvoudig bouwwerkje tegen. Het was een spiraal gemaakt van rotsen en stenen vermoedelijk van het lokale gebied. Een spiraal heeft een spirituele betekenis en staat onder andere symbool voor de reis naar je innerlijke.

Gezien het hoogstwaarschijnlijk niet vanuit de grond is opgegraven maar daar recentelijk neergelegd is vermoed ik dat het is gemaakt door Moderne Heidenen. Ik ben heel benieuwd wie deze spiraal gemaakt hebben en of ze daar rituelen houden.

Het suggereert echter naar mij toe dat het Moderne Heidendom zich laat zien op die plekken die eens van belang waren voor onze Heidense voorouders en nu weer van belang zijn voor ons.

Er zit daarin een verbinding met dat wat ooit was en dat wat weer gaat komen.
De Wederkeer zet dus immer door!

Offers maken in het openbaar

In deze reis heb ik zelf staan offeren in het openbaar. Ik heb daarin wat voedsel en drinkwater van wat ik had meegenomen geschonken aan de Goden, voorouders en geesten van het land.

Voor Moderne Heidenen zijn dit hele doorsnee gebruiken, maar gezien het in het openbaar gebeurde – en ik in mijn eentje was – heb ik enige mate van beleid moeten toepassen om niet te veel aandacht te trekken van anderen.

Want ondanks we in een kalme opkomst zijn, is het Moderne Heidendom nog niet ingeburgerd in de moderne Nederlandse maatschappij. Dus als ik daar hele kommen met fruit achterlaat bijvoorbeeld, dan kan het zijn dat mensen mij wel heel raar gaan aankijken!

Niet alleen dat, maar je offers in de natuur brengen moet je zorgvuldig overwegen vanwege de inherente biodiversiteit van het gebied alsmede loslopende honden.

Ikzelf zie het als een inherent respect aan de geesten van het land om offers te brengen die passen in het landschap. Een beetje vooronderzoek doen kan daarbij helpen, maar doorgaans zijn deze offers vaak wel gepast:

  • Kleine stukjes appel
    Dit kan je heel mooi ritueel offeren door de appel te “doden” door deze op de plaats zelf te snijden.
  • Vogelvoer
    Niet alle soorten, maar simpel vogelvoer wat je bijvoorbeeld in je tuin kan hangen is doorgaans gangbaar.
  • Haversoorten
    Dit kan doorgaans goed gaan, offer echter niet te veel omdat het wellicht veel muizen kan aantrekken. Dat is minder prettig voor omwonende mensen.
  • Water
    Dit is misschien minder “fancy”, maar alle plantensoorten gaan goed op een geschenk van leven-brengend drinkwater. Zeker wanneer het je eigen drinkwater van jouw fles betreft, schenk jij een deel van jouw water aan de natuur die je zo mooi ontvangen heeft.

    Met een offer van water kan je eigenlijk niet fout gaan! Offer echter niet te veel, anders raak je zelf uitgedroogd.

Offers maken in een groep
Iedereen voelt zich toch veiliger in een groep, zeker wanneer het om religie in het openbaar betreft. Het is mijn overtuiging dat men prima in een groepje hier rituelen kan houden, het is immers een sacrale plaats voor wij Heidenen.

Zeker wanneer de groepsrituelen discreet gebeuren dan geloof ik niet dat we veel last zullen krijgen van mensen van buiten ons pad. Vergeet niet dat als we dat in het openbaar doen, wij allen ambassadeurs worden voor het Moderne Germaanse Heidendom.

Enige mate van goed gedrag naar anderen in de omgeving is dan een mooi visite kaartje voor ons geloof.

Laat men maar zien hoe gastvrij, vroom en vriendelijk wij Heidenen kunnen zijn!

Terug naar Salland ter afsluiting

Nadat ik mijn wandeling in dit heilige gebied had afgerond startte ik mijn auto en begon ik mijn reis terug naar Salland. Nog even glipte ik de grens over om te kunnen tanken in Nedersaksen, wat immer goedkoper is natuurlijk!

Het gebied eromheen is een absolute aanrader om op een rustig tempo doorheen te rijden. Het begeleidt je langs fraaie meertjes, kleine beekjes en prachtige velden die je het gevoel geven dat de natuur nooit ver weg is geweest. Ook zijn de mensen daar erg vriendelijk!

Uiteindelijk heeft dit avontuur mij weer geleerd dat de sporen van ons Germaanse verleden niet ver weg zijn noch dat deze sporen enkel aan Nederland toebehoren. De juweelstukken die zijn gevonden als offers zijn van een vorm die we ook gevonden hebben in Friesland, Holland en ook helemaal in Denenmarken.

Dit veronderstelt tot mij dat onze Germaanse voorouders continu met elkaar in contact waren en dat de gebieden die hun gebied betrok niet waren afgesloten van de buitenwereld. Ze maakte integraal onderdeel uit van de wereld.

Ook is het fijn om te weten dat er zo’n prachtig Heidens gebied bestaat in ons eigen land. Voor mij is het niet ver vandaan, maar voor anderen kan het wat verder vandaan zijn.

Desalniettemin deel ik hier graag de exacte locatie op Google Maps zodat jij zelf eens een pelgrimstocht kan maken naar dit gebied.

Ikzelf adviseer om het te bezoeken op een mooie lente of zomerdag!
Enneh – vergeet je offers niet! 😉